خبر دارو | اخبار و اطلاعات دارو، درمان و تجهیزات بهداشتی و آرایشی 16 شهريور 1398 ساعت 10:20 http://www.khabardaroo.ir/news/670/ن-ا-ممکن-ع-قلانی-ب-وروکراسی-دولتی-تن-ظ-یم-ازار -------------------------------------------------- دکتر محسن پرورش عنوان : نــا ممکن عــقلانی بــوروکراسی دولتی و تنـــظـیم بـــازار -------------------------------------------------- متن : محسن پروش در مقاله ای که در اختیار خبردارو قرار داده است درمورد بروکراسی دولتی و تنظیم بازار معتقد است :مقـــدمهدر شرکت ها یا هر بنگاه اقتصادی، هدف نهایی تولید سود است. در نتیجه، سنجه ای مشخص و عینی برای اندازه گیری موفقیت یا شکست و کارآمدی عملیاتی وجود دارد. اما، در سازمان های بوروکراتیک دولتی سودآوری مادی هدف نیست (یا دست کم نباید باشد چون از دولت حقوق می گیرند). این سازمان ها برای اطمینان از اجرای ماٌموریت تعریف شده خود سنجه های متفاوتی دارند یعنی ساز و کار عملیاتی آنها بر پایه تولید مقررات و رویه ها و سپس پایش و نظارت بر اجرای آنها است به عبارت دیگر وضع مقررات و سپس، اندازه گیری میزان پیروی از مقررات وضع شده به معیار کارآمدی عملیاتی سازمان تبدیل می شود. همان گونه که شرکت ها با افزایش فروش و سود رشد می کنند سازمان های بوروکراتیک خودبه خود با افزایش و پیچیده تر کردن مقررات رشد می کنند. پس، دشوار نیست که بفهمیم به همین دلیل ذاتی، جهت رشد سازمان های بوروکراتیک با جهت رشد بازار و جامعه ای که پوشش می دهند کاملا یکسان نیست و اهداف مشترکی نیز ندارد. در اقتصاد، بوروکراسی را پاسخی به خلاء ناشی از تعریف نشدن سود و زیان می دانند. نبود معیار سود و زیان ریشه در ساختار سیاسی سازمان های بوروکراتیک دارد و رشد بوروکراسی نشانه حاکمیت سیاست بر اقتصاد یا به عبارت دیگر، ادامه یافتن ساز و کار سیاسی به درون بازار است. به قول Ludwig Mises مقصر فرد بوروکرات نیست بلکه سیستم سیاسی است ؛ پس، در تحلیل بوروکراسی اتهام متوجه دولت است نه افراد؛ مسئولین و کارکنان سازمان های بوروکراتیک تنها ابزار و عوامل اجرای قدرتی هستند که دولت به دست می آورد. هر چه دولت عملیاتی را که باید بخش خصوصی انجام بدهد بیشتر در دست خود بگیرد نیاز به ابزار بیشتری دارد . در نتیجه، تعداد بوروکرات های یک جامعه متناسب با حجم تصمیم هایی است که در اختیار دولت است. بــــحث با این توضیح، می توانیم از زاویه دیگری به شکل گیری بروروکراسی دولتی نگاه کنیم: هیچ سازمانی بوروکراتیک نمی شود مگراینکه بتواند از رقابت بازار دور و مصون بماند و هر چه سازمان از بازار دورتر بشود درجه بوروکراسی آن افزایش می یابد. پس، ماهیت چنین سازمان هائی ریشه در مخالفت و مقابله با مالکیت خصوصی و ساز و کار آزاد بازار دارد. می توان درک کرد در چنین محیط زائدی که انگیزه بزرگی برای پیچیده تر کردن فرآیندهای کسب و کار دارد، موٌلفه محوری پیشرفت صنعت و رونق اقتصادی، مفهوم خود را از دست می دهد، سازمان بی رقابت، سازمان بدون انگیزه تغییر و پیشرفت و فاقد بهره وری است. هنگامی که چنین سازمان هایی در جایگاه طراحی و اعمال رویه ها و فرآیندهای کسب و کار قرار بگیرند، آنچه در زیر گام های سنگین آنها خرد می شود، بهره وری است. اما، قربانی شدن بهره وری تنها محدود به عملیات درونی سازمان های بوروکراتیک نمی ماند بلکه به خاطر جایگاه برنامه ریز و تصمیم گیرنده آنها برای بازار، این نقص مانند یک ویروس به بازار تزریق و پراکنده می شود و غیر قابل انتظار نیست اگر می بینیم هر چه سازمان های مقرراتی و ناظر دولتی بزرگ تر باشند صنایع تحت پوشش آنها با گذشت زمان فشل شده و مولفه های توسعه و کیفی خود را از دست می دهند. با تصویر ارائه شده در بالا می توانیم به چرایی ناکارآمدی اقتصاد بوروکراتیک و به نقص ذاتی موجود در ماهیت سازمان های مقرراتی دولتی که در تقابل با ماٌموریت آنها برای تنظیم بازار قرار دارد، نگاه کنیم. در بازاری که ساز و کار آزاد داشته باشد کارآفرینان و سرمایه گذاران و تاٌمین کنندگان تعیین نمی کنند چه محصولاتی و با چه ویژگی هایی در بازار باشند بلکه مصرف کنندگان تصمیم می گیرند. هیچ تولید کننده ای بنا بر نظر خودش یا برای مصرف خودش تولید نمی کند بلکه برای مصرف بازار تولید می کند. حتی ساده ترین محصولاتی که در بازار وجود دارند حاصل کار ده ها هزار انسان در سراسر جهان هستند که در یک هماهنگی نامرئی و برنامه ریزی نشده با یکدیگر در حال تولید هستند. اینجا و با عاریه گرفتن از مقاله هوشمندانه نویسنده اقتصادی فقید Leonard Read، مصداق دارویی کارکرد هماهنگ و خودبه خود بازار آزاد را از نگاه درون بازار، ذکر می کنم. برای تهیه کاغذ ابتدا باید درختان جنگل بریده شوند. افرادی که در جنگل ها درختان را قطع می کنند نیاز به غذا و پوشاک و دارو و محل اسکان دارند که تاٌمین هر کدام به نوبه خود نتیجه کار هزاران نفر شاغل در صنایع مرتبط است از مزارع کشت گندم و سیب زمینی و میوه ها و سبزیجات تا کارخانجات مواد غذائی و فروشگاه ها، آشپزها، تولیدکننده های انواع مصالح ساختمانی، مهندسین عمران، کارگران ساختمانی به علاوه صنایع نساجی و خیاطی و فروش پوشاک.و البته، ده ها نیاز دیگر هر انسان که برای حفظ اختصار اشاره نکردم اما، قابل حدس است. سپس، حمل الوار به کارخانه های کاغذ سازی در کشوری دیگر توسط ده ها راننده که کامیون ها و تریلی های هر کدام شان را شرکت های سازنده ای که در کشورهای دیگری هستند می سازند. سوخت، تایرها و هر قطعه ای برای تعمیرات آن خودروهای سنگین هر کدام از صنعتی جداگانه و از چندین کشور دیگر جهان می آیند. سپس، گرافیست ها و شرکت های ساخت بسته های دارویی و چاپ که هر کدام در کشوری متفاوت از جنگل اولیه هستند، باید در حال یک فعالیت هماهنگ جهانی برای تاٌمین عرضه و تقاضای یکدیگر باشند تا یک بسته دارویی چاپ و تولید شود. می بینیم که برای تولید یک بسته مقوائی ساده و خالی دارو، ده ها هزار نفر در ده ها کشور جهان بدون آنکه یکدیگر را بشناسند و نیازهای یکدیگر را بدانند و بدون آنکه با یکدیگر در ارتباط باشند و بدون آنکه کسی یا سازمانی یا دولتی برای آنها برنامه ریزی کرده باشد با هماهنگی گسترده و دقیقی کار می کنند. ده ها جریان دیگر مشابه تولید یک بسته مقوایی برای اجزاء دیگر یک دارو مانند مواد اولیه و کارخانجات دارویی و غیره وجود دارند به گونه ای که یک بسته حاوی دارو شاید نتیجه کار میلیون ها انسان با هزاران تخصص و مهارت گوناگون و از ده ها کشور مختلف جهان باشد؛ بی آنکه کسی برایشان خط مشی و برنامه تولید دارو طراحی کرده باشد. و چنین جریان روان جهانی با میلیون ها بازیگر را هیچ سازمان و نظامی نمی تواند طراحی و اجرا کند بلکه تنها در اثر آزاد بودن انسان ها در پرداختن به کسب و کار انتخابی شان و در اثر ارتباط و تبادل آزادانه آنها با یکدیگر و بدون دخالت و ممانعت و دستور دولتی شکل می گیرد. به علاوه، هر یک از هزاران نقطه این شبکه تامین عظیم جهانی دارای بخشی از اطلاعات و تخصص است که در کنار هم تبدیل به یک دارو می شود. دارا بودن و پردازش چنین حجمی از اطلاعات گوناگون و به روز و در حال تغییر در بازار را نمی توان حتی در صدها سازمان دولتی جمع و پردازش کرد. این همان تناقض ماهیت سازمان های بوروکراتیک دولتی با هدف آنها در برنامه ریزی کردن برای بازاری است که میلیون ها مولفه گوناگون و دائم در حال تغییر و پیشرفت و تطابق دارد؛ یعنی برنامه ریزی مرکزی برای بازار یک ناممکن عقلانی است. همکاری و هماهنگی خودبه خود انسان ها نیازمند محیطی آزاد برای هر انسان است تا بتواند در آرامش به دنبال علائق خود برود بدون آنکه نگران تنبیه شدن باشد؛ راه دیگری وجود ندارد و پیشرفت بشر در درازای تاریخ تنها به این گونه شکل گرفته است. یادمان باشد نه اینشتین به دستور دولت نظریه نسبیت را کشف کرد و نه هیچ سازمان نظارتی از ادیسون خواست تا لامپ برق را اختراع کند و نه هیچ گام دیگر بشر تا امروز. انتهای پیام